Het is vandaag weer eens vrijdag de 13e en dat betekent dat natuurlijk iedereen wanhopig op zoek is naar klavertjes vier om deze dag zonder kleerscheuren door te komen. Tot overmaat van ramp mag het Nederlands elftal vanavond het ook nog eens op gaan nemen tegen Spanje, en laat in dit land nou juist dinsdag de 13e als ongeluksdag worden gezien. Sceptisch.
Maar waarom wordt deze dag in Nederland nou als een ongeluksdag beschouwd? Hier zijn verschillende verklaringen voor. De eerste verklaring is dat vrijdag de dag is dat Jezus werd gekruisigd, een ongeluksdag dus. Als deze dag dan ook nog eens samenvalt met het ongeluksgetal 13, dan moet deze dag dus haast wel ongeluk gaan veroorzaken. De negatieve klank van het getal 13 is te verklaren met het laatste avondmaal van Christus, waar dertien personen aan tafel aan deden schuiven. Het is ook mogelijk dat de vrijdagen een kwade naam hebben gekregen omdat op die dag door de Romeinen de doodvonnissen werden voltrokken. Ook in Engeland werd de doodstraf altijd op vrijdag voltrokken. Dus eh, happy friday.
Voor de niet-christenen zijn er ook nog andere verklaringen. Zo wordt er ook wel gesteld dat vrijdag de 13e is afgeleid van een Noorse sage over de kwaadaardige god Loki, die als niet-uitgenodigde dertiende gast op een feest komt en de aarde in rouw dompelt. In het boek 'In vrouwelijkheid' van Marianne Williamson wordt verklaard dat vrijdag de 13e zou afstammen van de dag dat de heksen bij elkaar zouden komen.
Recent onderzoek heeft aangetoond dat het bijgeloof rondom deze dag pas van veel recentere datum is. Zo werd voor het eerst in de 17e eeuw voor het eerst schriftelijk gezegd dat een vrijdag een ongeluksdag zou zijn. De koppeling met een speciale datum is pas van veel later. In een Nederlandse krant werd pas voor het eerst op 3 april 1896 melding gemaakt van vrijdag de 13e. De aandacht voor deze dag kwam aangewaaid vanuit Amerika.
De Amerikaanse journalist Nathaniel Lachenmeyer schreef in
2004 het boek '13' over de geschiedenis van het ongeluksgetal. Volgens hem gaat
de geschiedenis van het ongeluksgetal terug tot 1881. Een Amerikaanse officier
besluit dan om elke dertiende van de maand een diner te geven voor dertien
personen. Dit was tegen het volksgeloof dat dertien personen aan een tafel ongeluk
brengt. De eerste bijeenkomst was op een vrijdag. Volgens Lachenmeyer vindt het
begrip vrijdag de 13e als ongeluksdag pas breed bekendheid na 1907. In
dat jaar verscheen het boek 'Friday the thirteenth' van de schrijver Thomas
Lawson.
En geloof het of niet, maar zo zijn er nog veel meer theorieën te vinden over deze duistere dag. Wat nou echt de aanleiding is voor dit bijgeloof zullen we denk ik nooit echt zeker gaan weten. Kies gerust het verhaal wat jou het meeste aanspreekt. Dit bijgeloof heeft in elk geval grote invloed op de economie. Vooral in Amerika speelt dit een grote rol, hier blijven opvallend veel mensen vandaag een dagje thuis van hun werk. Ook worden veel zakelijke transacties nog even uitgesteld.
Maar wees gerust, in Nederland klopt het namelijk niet dat vrijdag de 13e meer ongelukken brengt. Integendeel zelfs, er komen op deze dag juist minder meldingen van ongevallen binnen dan op andere dagen bij de verzekers, aldus het Centrum voor Verzekeringsstatistiek. Dit zou zomaar veroorzaakt kunnen worden door het feit dat mensen op deze dag extra voorzichtig zijn of misschien zelfs thuisblijven. In de psychologie is er zelfs een naam voor de angst voor vrijdag de 13e: paraskevidekatriafobie. Leuk woord voor scrabble dacht ik zo.
