Het verhaal achter vrijdag de 13e

Het is vandaag weer eens vrijdag de 13e en dat betekent dat natuurlijk iedereen wanhopig op zoek is naar klavertjes vier om deze dag zonder kleerscheuren door te komen. Tot overmaat van ramp mag het Nederlands elftal vanavond het ook nog eens op gaan nemen tegen Spanje, en laat in dit land nou juist dinsdag de 13e als ongeluksdag worden gezien. Sceptisch. 

Maar waarom wordt deze dag in Nederland nou als een ongeluksdag beschouwd? Hier zijn verschillende verklaringen voor. De eerste verklaring is dat vrijdag de dag is dat Jezus werd gekruisigd, een ongeluksdag dus. Als deze dag dan ook nog eens samenvalt met het ongeluksgetal 13, dan moet deze dag dus haast wel ongeluk gaan veroorzaken. De negatieve klank van het getal 13 is te verklaren met het laatste avondmaal van Christus, waar dertien personen aan tafel aan deden schuiven. Het is ook mogelijk dat de vrijdagen een kwade naam hebben gekregen omdat op die dag door de Romeinen de doodvonnissen werden voltrokken. Ook in Engeland werd de doodstraf altijd op vrijdag voltrokken. Dus eh, happy friday. 

Voor de niet-christenen zijn er ook nog andere verklaringen. Zo wordt er ook wel gesteld dat vrijdag de 13e is afgeleid van een Noorse sage over de kwaadaardige god Loki, die als niet-uitgenodigde dertiende gast op een feest komt en de aarde in rouw dompelt. In het boek 'In vrouwelijkheid' van Marianne Williamson wordt verklaard dat vrijdag de 13e zou afstammen van de dag dat de heksen bij elkaar zouden komen. 

Recent onderzoek heeft aangetoond dat het bijgeloof rondom deze dag pas van veel recentere datum is. Zo werd voor het eerst in de 17e eeuw voor het eerst schriftelijk gezegd dat een vrijdag een ongeluksdag zou zijn. De koppeling met een speciale datum is pas van veel later. In een Nederlandse krant werd pas voor het eerst op 3 april 1896 melding gemaakt van vrijdag de 13e. De aandacht voor deze dag kwam aangewaaid vanuit Amerika. 

De Amerikaanse journalist Nathaniel Lachenmeyer schreef in 2004 het boek '13' over de geschiedenis van het ongeluksgetal. Volgens hem gaat de geschiedenis van het ongeluksgetal terug tot 1881. Een Amerikaanse officier besluit dan om elke dertiende van de maand een diner te geven voor dertien personen. Dit was tegen het volksgeloof dat dertien personen aan een tafel ongeluk brengt. De eerste bijeenkomst was op een vrijdag. Volgens Lachenmeyer vindt het begrip vrijdag de 13e als ongeluksdag pas breed bekendheid na 1907. In dat jaar verscheen het boek 'Friday the thirteenth' van de schrijver Thomas Lawson.

En geloof het of niet, maar zo zijn er nog veel meer theorieën te vinden over deze duistere dag. Wat nou echt de aanleiding is voor dit bijgeloof zullen we denk ik nooit echt zeker gaan weten. Kies gerust het verhaal wat jou het meeste aanspreekt. Dit bijgeloof heeft in elk geval grote invloed op de economie. Vooral in Amerika speelt dit een grote rol, hier blijven opvallend veel mensen vandaag een dagje thuis van hun werk. Ook worden veel zakelijke transacties nog even uitgesteld. 

Maar wees gerust, in Nederland klopt het namelijk niet dat vrijdag de 13e meer ongelukken brengt. Integendeel zelfs, er komen op deze dag juist minder meldingen van ongevallen binnen dan op andere dagen bij de verzekers, aldus het Centrum voor Verzekeringsstatistiek. Dit zou zomaar veroorzaakt kunnen worden door het feit dat mensen op deze dag extra voorzichtig zijn of misschien zelfs thuisblijven. In de psychologie is er zelfs een naam voor de angst voor vrijdag de 13e: paraskevidekatriafobie. Leuk woord voor scrabble dacht ik zo. 

Muziekverhaalsels: Bastille - Pompeii

Iedereen die mij ook maar een beetje kent weet dat ik een grote fan ben van de Britse band Bastille. Het was dan ook maar een kwestie van tijd voordat ik over deze band zou gaan bloggen. Ik besloot voor deze rubriek op zoek te gaan naar het verhaal achter hun grootste hit: Pompeii! "Eeh eeh oh, eeh oh."

Zoals de titel al verklapt staat de Italiaanse stad Pompeii centraal in dit nummer. We weten allemaal wel dat deze stad in het jaar 79 werd bedolven door de vulkaan Vesuvius. De Romeinen waren destijds niet bedacht op een uitbarsting. De meeste mensen probeerden nog te vluchten, maar velen slaagden hier niet in. De mensen in Pompeii stikten door de hete as. Later kwam hier lava overheen, nadat deze gestold was bleef de afdruk van de mensen voor altijd in het gestolde steen te zien.

Frontman Dan Smith vertelt in een interview dat hij erg gefascineerd is door deze gebeurtenis die de inspiratie vormde voor hun grootste hit. Het nummer moet een gesprek voorstellen tussen twee inwoners van de stad die sterven tijdens de uitbarsting en dus voor altijd vereeuwigd zijn in dezelfde positie, zij aan zij. Hoewel het een intiem gesprek zou moeten voorstellen, klinkt het nummer hier niet echt naar. Dit was een bewuste keuze van de band. De vocalen en de grootse drumpartijen die te horen zijn in het nummer staan namelijk symbool voor de 'epicness' van de gebeurtenis. 

Dit verhaal is ook terug te zien in de videoclip van het nummer. Hierin is te zien hoe Dan Smith wegrent van de uitbarsting van de Vesuvius in Pompeii. Symbolisch gezien dan, want de clip speelt zich gewoon af in Los Angeles. Als hij allerlei mensen met zwarte ogen ziet, realiseert hij dat de as van de vulkaan hem heeft ingehaald. "Great clouds roll over the hills, bringing darkness from abo-o-o-ove."

45 jaar lang bier en tieten

Over precies drie weken is het weer tijd voor het mooiste festival dat Nederland te bieden heeft: Pinkpop! Net als veel andere Limburgers ben ik als het ware opgegroeid met dit festival. Als klein meisje zat ik vroeger uren voor de buis gekluisterd om te kijken naar alle optredens die voorbij kwamen. Een paar jaar geleden heb ik voor het eerst mijn televisiescherm ingeruild voor het festivalterrein zelf, en sindsdien ben ik elk jaar tijdens het Pinksterweekend te vinden in Landgraaf. Een paar rollende stenen maakten het dit jaar ineens een stuk moeilijker om kaartjes te bemachtigen, maar gelukkig waren de ticketgoden mij gunstig gezind. Ook dit jaar ben ik dus weer van de partij, en als we naar de line-up kijken kunnen we nu wel al concluderen dat het zonder twijfel weer een prachtige editie gaat worden. Tijd dus om de schijnwerpers te richten op het verhaal achter Pinkpop, dat inmiddels alweer 45 jaar teruggaat. 

De oprichters van Pinkpop zijn Hans van Beers, Wim Wennekes, Frits van Reysen en natuurlijk Jan Smeets. Geïnspireerd door Woodstock organiseerden zij in 1969 een lokaal popfestival genaamd Pinknick, waar voornamelijk Limburgse bands deden optreden. Een jaar later wilden ze het iets groter gaan aanpakken, en haalden daarom de Amerikaanse singer-songwriter Melanie naar Limburg. Een probleempje: het concert ging niet door wegens ziekte van Melanie. Als alternatief werd er een tweede editie van het festival gehouden, alleen dit keer onder een andere naam: Pinkpop. Met tienduizend unieke bezoekers was het festival al meteen een succes. Oh, en destijds hoefde je maar 4,5 gulden neer te leggen om binnen te komen. Is toch maar een klein verschil met de 90 euro die je nu uit je zak moet schudden voor een dagkaart. 

Het festival vindt pas sinds 1988 plaats in Landgraaf. In de voorgaande jaren werd Pinkpop nog georganiseerd in het sportpark van Geleen. Protesten van omwonenden en de behoefte van de organisatie van het festival om door te groeien waren de aanleiding van deze verhuizing. Bij het 25-jarige jubileum in 1994 werd het Megaland verder uitgebreid met een tweede buitenpodium en een podium in een tent. Ook besloeg het festival toen voor het eerst twee hele dagen. In 1996 is Pinkpop een driedaags festival geworden, in de vorm zoals we het vandaag de dag nog steeds kennen. 

In de afgelopen 45 jaar heeft Pinkpop een rijke geschiedenis van bijzondere verhalen opgebouwd. Een van de meest legendarische optredens ooit werd gegeven door Pearl Jam, in 1992. Hierbij dook Eddie Vedder vanaf een camerakraan het publiek in. Dit is ook het favoriete moment van mister Pinkpop, Jan Smeets. Daarnaast is er ook al twee keer een lichte aardbeving veroorzaakt op het festivalterrein. Dit werd de eerste keer gedaan door de band Rage Against The Machine, die in 1994 een aardbeving van 1,0 op de schaal van Richter klaar speelden. Hun record werd in 1998 verbroken door de band Primus, toen er 1,3 op de schaal van Richter werd gemeten.

Maar laten we vooral ook niet alle andere verhalen vergeten die in deze 45 jaar zijn ontstaan op het festivalterrein. Mensen zijn hier verliefd geworden: op elkaar, op de muziek, op het bier, op het leven. En deze verhalen voel je meteen zodra je je eerste stappen zet op het Megaland.


Met de komst van The Rolling Stones wordt er gegarandeerd dit jaar weer geschiedenis geschreven. En het mooie is: dit keer ben ik erbij. Ik weet dan ook nu al zeker dat ik terug ga komen met talloze nieuwe verhalen. En reken er maar op dat hier over geblogd gaat worden. Pinkpop, tot over drie weken!